Welkom in Havenland

Branding - Maandag 29 December 2014 - Geschreven door Tom Struyf

Hoe maak je het hele Antwerpse havengebied, dat geprangd zit tussen de stad Antwerpen en de Nederlandse grens, toegankelijker? Op die vraag gaf The Factory Brussels samen met het Antwerps architectenbureau Stramien een antwoord dat de jury kon bekoren. We praten met Vincent Knecht, creatief directeur bij The Factory Brussels, en Peter Vermeulen, architect en ruimtelijk planner bij Stramien, over parallelle werelden, kruisbestuiving en de Schelde. Natuurlijk niet zonder eerst te klinken.

TheFactoryBrussels_havenland

Pappenheimer

“Eigenlijk stelden de opdrachtgevers twee vragen”, zegt Vincent Knecht. “Hoe pak je dat infrastructureel aan zodat dat gebied bereikbaar wordt en hoe vertel je dat aan de mensen? De twee vragen horen echt samen, dus hebben we voor deze opdracht eerst gezocht naar een pappenheimer die ons op het vlak van ruimtelijke planning en architectuur perfect aanvult. En zo zijn we bij Stramien terechtgekomen.” Peter Vermeulen is geen onbekende in de sector, hij is één van de bedenkers van Ringland. Maar het is vooral zijn geschiedenis bij Antwerpen Averechts dat de link vormt met The Factory Brussels. “Als je kijkt naar de geschiedenis van de stad, is de haven in de loop der jaren ontgroeid van de stad. Het Eilandje vormt vandaag een schakelplek om dat ongedaan te maken, het Havenhuis ook. Wat we zelf zo fantastisch aan deze opdracht vonden is om de haven toegankelijker te maken: de haven opnieuw verzoenen met de stad en de mensen er kennis mee laten maken”, vertelt Peter Vermeulen.

 

“Als je kijkt naar de geschiedenis van de stad, is de haven in de loop der jaren ontgroeid van de stad. Het Eilandje vormt vandaag een schakelplek om dat ongedaan te maken, het Havenhuis ook.”

 

Ongeschonden

Tegelijk moest er ook rekening gehouden worden met de impact op de levenskwaliteit, de haven plakt letterlijk tegen gebieden waar mensen wonen, werken en recreëren. Een grijze zone waar, naast werken, niemand echt een reden voor heeft om ernaartoe te gaan. Laat staan hoe er te geraken. “De referentie was het Nationaal Park Hoge Kempen in Limburg. Dat is een groot domein, met natuur en open ruimte. Ongeschonden ook. Het contrast met de haven kan niet groter zijn. Maar tegelijk zijn er ook veel raakvlakken want er valt echt heel wat te ontdekken en te beleven. Ook al klinkt dit als een cliché, het is waar”, weet Vermeulen.

 

Eureka moment

De verschillende achtergronden van beide partners zorgt ontegensprekelijk voor een interessante samenwerking. Maar vooral de goesting om de opdracht binnen te halen die was groot. “Misschien hadden The Factory Brussels en Stramien voorheen in parallelle werelden gewerkt, toch zijn we heel snel to the point gekomen en hebben we de echte noden ontdekt. Door het probleem te strippen tot zijn essentie zijn we op het fundamentele, logistieke probleem gebotst: hoe geraak je in en uit dat gebied. Iedereen voelde aan dat we hier het verschil konden maken. De meest evidente, de simpelste en geniaalste manier is natuurlijk met een boot. Niet de gemakkelijkste om te realiseren, maar iedereen was toch bijzonder enthousiast na dat eureka moment”, zegt Knecht. “Een boottocht is altijd een beleving. Vorige zomer nog ging ik met m’n kleinkinderen met de pendelboot naar Planckendael: fantastisch toch? Maar kijk, in het bewogen verleden van de stad is de Schelde altijd prominent aanwezig. De stadsgids die we hebben ingeschakeld vertelde ons dat de haven een driehoek is, met de Schelde als ruggengraat. Die rol negeren zou heel stom zijn. Een bootverbinding kan ook meerdere doelen dienen dan enkel het recreatieve, denk maar aan woon-werkverkeer of in combinatie met het openbaar vervoer. Met die boot maken we heel het gebied vanuit de buik toegankelijk, waar mensen zelfs met te huren fietsen verder op verkenning kunnen gaan”, zegt Vermeulen.

 

Een boottocht is altijd een beleving.

 

Welkom in Havenland

“We schrijven ook echt een totaal nieuw verhaal”, gaat Knecht verder. “Ook op dat vlak is het ook aan atypische opdracht. We schrijven dat verhaal samen, met alle betrokkenen. Als je bekijkt wat er in dat gebied allemaal te beleven valt, maken we echt een nieuw land. Het zou Havenland worden, daar hebben we niet over moeten twijfelen. De samenwerking werkte ook in twee richtingen: waar wij mee over de logistieke problemen hebben nagedacht, kregen we van Stramien ook feedback op de grafische invulling, de strategische positionering enzovoort. De term kruisbestuiving is hiervoor uitgevonden, denk ik”, zegt Knecht. “We hebben inderdaad vaak teruggekoppeld, en dat maakt de samenwerking enkel sterker. Je voelt redelijk snel aan of zoiets gaat werken of niet”, weet Vermeulen.

 

Taskforce

De uitvoering van de opdracht kan beginnen, maar er ligt nog veel werk voor de boeg. In de eerste plaats moeten er een aantal quickwins kunnen gerealiseerd worden. Dat zou symbolisch een aanlegsteiger of meerpaal kunnen zijn. “Het is ook zaak om een taskforce samen te stellen, dat linken kan leggen naar een netwerk van andere partijen en een zekere operationaliteit creëert met continuïteit en tempo”, weet Vermeulen. “We geloven allemaal heel erg in dit verhaal, in onze aanpak. De schets ligt er, de goesting is er. Laten we er maar snel aan beginnen”, besluit Knecht.

 

 

Dit artikel is geschreven door...

Tom Struyf – schreef 28 artikels voor The Factory Brussels.

Contacteer deze schrijver

Hulp nodig bij een project?

Contacteer ons